„Budowa systemu monitoringu ekosystemów wodnych oraz aktualizacja danych limnologicznych jezior Wielkopolskiego Parku Narodowego”.

Budowa systemu monitoringu ekosystemów wodnych oraz aktualizacja danych limnologicznych jezior Wielkopolskiego Parku Narodowego to przedsięwzięcie realizowane przez Wielkopolski Park Narodowy przy współpracy Konsorcjum Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Oddział w Poznaniu oraz Technika IT.

Słowniczek

Jezioro
naturalne zagłębienie terenu nie mające bezpośredniego połączenia z morzem. W Polsce większość jezior to jeziora polodowcowe.
Monitoring jezior
kompleksowa kontrola parametrów fizycznych, chemicznych i biologicznych jeziora mająca na celu określenie aktualnego stanu ekologicznego oraz, wpływu czynników zewnętrznych na ekosystem, w tym, w szczególności człowieka.
Antropopresja
wpływ człowieka na środowisko, często negatywny np. zanieczyszczanie wód związkami azotu.
Eutrofizacja
wzbogacanie wody miogenami, a w szczególności związkami azotu lub fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów oraz wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego następują niepożądane zakłócenia biologicznych stosunków w środowisku wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód.
Biogeny (nutrienty)
związki pokarmowe, pierwiastki chemiczne budujące organizmy żywe, pozwalające na ich prawidłowy rozwój i funkcjonowanie.
Plan batymetryczny jeziora
mapa głębokościowa jeziora.
Ekosystem wodny
stanowi funkcjonalną całość, w której zachodzi wymiana materii i energii między biocenozą i biotopem. W ekosystemie wodnym biotop stanowi woda.
Urbanizacja
proces społeczny i kulturowy wyrażający się w rozwoju miast, wzroście ich liczby, powiększaniu obszarów miejskich i udziału ludności miejskiej w całości zaludnienia (bądź udziału ludności żyjącej wg miejskich wzorów). (encyklopedia PWN)
Elementy abiotyczne
gleba, gazy atmosferyczne ( tlen, azot, dwutlenek węgla ), rzeźba terenu, temperatura.        
Elementy biotyczne
wszystkie żywe organizmy zamieszkujące dany ekosystem.
Natura 2000
utworzony w krajach Unii Europejskiej wspólny system (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy.
Limnologia
(nazwa pochodzi od greckich słów limno oznaczającego staw, jezioro słodkowodne oraz logos - nauka) jest to nauka zajmująca się badaniem warunków fizycznych, chemicznych i biologicznych wód zbiorników śródlądowych.
Zakwit sinicowy
masowy rozwój jednego lub więcej gatunków fitoplanktonu, w przypadku sinicowego z grupy sinic.
Zawartość tlenu
Zawartość tlenu rozpuszczonego w wodzie warunkuje przebieg wszystkich procesów biologicznych i chemicznych, co w znacznym stopniu decyduje o jakości wód. Obecny w wodach powierzchniowych tlen pochodzi głównie z powietrza atmosferycznego oraz procesów fotosyntezy zachodzących w obrębie misy jeziornej. W wodach dobrej jakości stopień nasycenia tlenem przy określonej temperaturze i ciśnieniu atmosferycznym kształtuje się w granicach 80 – 95 %, w wodach zanieczyszczonych wartość ta spada nawet do 30 – 40 %, a w skrajnych przypadkach niemal do 0 %. Niedosyt tlenu może w znaczny sposób ograniczyć rozwój i prawidłowe funkcjonowanie flory i fauny wodnej. O naruszeniu równowagi w jeziorze świadczy nie tylko niska zawartość tlenu, ale także nadmierna jego ilość. W silnie zeutrofizowanych jeziorach często obserwowanym zjawiskiem jest przesycenie wody tlenem (nawet do 130 %) wywołane masowymi zakwitami glonów.
Przezroczystość wody
zwana widzialnością, to miara przenikania światła, mierzona krążkiem Secchi’ego. Jej wartość zależna jest od obecności w wodzie cząstek zawieszonych, które rozpraszają i absorbują promienie słoneczne. Prawidłowy odczyt uzależniony jest od aktualnego nasłonecznienia i falowania. Zmiany widzialności krążka Secchi’ego spowodowane są przede wszystkim przez ilość zawiesiny organicznej i mineralnej zawartej w wodzie. Najczęstszą przyczyną ograniczenia widzialności krążka Secchi’ego w jeziorach są tzw. zakwity glonów, zawiesina niesiona z wodami dopływów lub też pochodząca z resuspensji osadów dennych.
Przewodność elektrolityczna właściwa
miarą zawartości substancji nieorganicznych w wodzie jest przewodność elektrolityczna właściwa (konduktywność). Wartość tego wskaźnika jest uzależniona od ilości jonów zawartych w wodzie. Na zróżnicowanie wartości tego parametru zasadniczy wpływ ma produkcja pierwotna, mogąca obniżać zawartość soli w wodzie. W naturalnych wodach pochodzenie jonów jest najczęściej uwarunkowane obecnością związków nieorganicznych. Konduktywność zatem odzwierciedla stopień mineralizacji wód
Odczyn pH
w jeziorach kształtowany jest przez wzajemne oddziaływania fizyczno-chemicznych i biotycznych czynników środowiskowych. Jest wskaźnikiem określającym stopień kwasowości lub zasadowości, a od jego wartości uzależnione są zarówno chemiczne, jak i fizyczne właściwości wody. Odczyn pH osiąga wartości z zakresu 0 - 14, przy czym w warunkach naturalnych wody stojące przybierają wartości od kwaśnych - pH = 4 do zasadowych - pH = 12. Stopień kwasowości wpływa bezpośrednio na procesy życiowe zachodzące w ekosystemach, m.in. odpowiedzialny jest za prawidłowe pobieranie składników pokarmowych przez organizmy.
Chlorofil „a”
to barwnik obecny w roślinach zielonych, glonach i bakteriach fotosyntetycznych. Odpowiada za przebieg procesów fotosyntezy, czyli oddychania roślin. Chlorofil występujący roślinach zielonych ma barwę zieloną, zaś chlorofil glonów i bakterii ma barwę żółtą.
Zakaz kopiowania i wykorzystywania wyników bez zgody WPN